Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o doradztwie podatkowym oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Poszerza zakres czynności doradztwa podatkowego (opłaty z Ordynacji podatkowej, obowiązki informacyjne, sprawozdawcze i raportowe), zmienia zasady egzaminu na doradcę podatkowego (e-⁠Doradca, brak jawności pytań, nowe opłaty) oraz wzmacnia postępowanie dyscyplinarne. Według uzasadnienia celem jest dostosowanie zawodu do obecnych warunków rynkowych, zbliżenie go do zawodów radcy prawnego i adwokata oraz usprawnienie działania samorządu zawodowego (KIDP) i Komisji Egzaminacyjnej.

Najważniejsze zmiany

• Do czynności doradztwa podatkowego dodano porady, opinie i wyjaśnienia w zakresie opłat, do których stosuje się Ordynację podatkową, oraz wykonywanie obowiązków informacyjnych, sprawozdawczych i raportowych (nowy art. 2 ust. 1 pkt 3a) i reprezentowanie „innych podmiotów”; czynności z pkt 1 i 4 są zastrzeżone, a pkt 3a nie, z 12-⁠miesięcznym okresem przejściowym dla podmiotów nieuprawnionych.
• Egzamin: zakończenie jawności pytań i zadań na rzecz publikacji tytułów aktów prawnych oraz przykładowych pytań z odpowiedziami, możliwość korzystania z aktów prawnych podczas egzaminu, nowe dziedziny egzaminacyjne (opłaty z Ordynacji podatkowej, wymiana informacji podatkowych); nowe zasady dla egzaminów po 30 czerwca 2026 r.
• Wprowadzono system e-⁠Doradca (przepisy od 1 lipca 2026 r.; uwierzytelnianie numerem PESEL przez węzeł krajowy; uruchomienie usług od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r., pierwszej do 31 sierpnia 2026 r.) oraz pojęcie „cyklu egzaminacyjnego”; egzamin nadal odbywa się stacjonarnie, bez zdalnego zdawania.
• Zamiast jednej opłaty egzaminacyjnej: bezzwrotna opłata wstępna oraz osobne opłaty za część pisemną i ustną, nie wyższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę; zwrot połowy opłaty za nieprzystąpienie do egzaminu (raz dla każdej części w cyklu, w ciągu 14 dni, bez wykazywania przyczyn), pełny zwrot, gdy egzamin nie dojdzie do skutku z przyczyn niezależnych od kandydata lub przy odmowie dopuszczenia.
• Komisja Egzaminacyjna: skład zwiększony z 60 do 70 osób, wyższe wymogi doświadczenia (np. 10 lat dla przedstawicieli MF, 5 lat dla pozostałych grup), maksymalnie dwie kolejne kadencje, skrócenie obecnej kadencji z dniem wejścia w życie ustawy; nowe zasady umów z uczelniami (opłata do czterokrotności minimalnego wynagrodzenia, od 1 kwietnia 2026 r.).
• Doradcy podatkowi: możliwość wykonywania zawodu na podstawie umowy cywilnoprawnej, skreślenie z listy przy zaległości w składkach przekraczającej równowartość 12 składek, obowiązkowa toga (od 1 stycznia 2027 r.), wydłużenie przechowywania dokumentacji z 5 do 10 lat, zawieszenie prawa wykonywania zawodu przy pracy w organach wymiaru sprawiedliwości, ścigania i resorcie finansów, podniesienie maksymalnej grzywny za nieuprawnione doradztwo z 50 000 zł do 100 000 zł.
• Postępowanie dyscyplinarne: kara pieniężna (od jednej dziesiątej do dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia), kara łączna, zryczałtowane koszty postępowania, obrońca z urzędu, nowe zasady przedawnienia i zatarcia ukarania; w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 175 § 3 pkt 1) rozszerzono zakres spraw, w których doradca podatkowy może sporządzić skargę kasacyjną. Lista doradców będzie prowadzona elektronicznie i publikowana w BIP przez KRDP, a dane osób skreślonych usuwane po 15 latach.

Kogo dotyczy

• Doradcy podatkowi, w tym wykonujący zawód na podstawie umów cywilnoprawnych
• Kandydaci na doradców podatkowych oraz absolwenci uczelni z umowami z Komisją Egzaminacyjną
• Podatnicy, płatnicy, inkasenci i inne podmioty korzystające z usług doradztwa podatkowego (w tym w sprawach opłat i obowiązków sprawozdawczych)
• Podmioty dotąd wykonujące bez uprawnień czynności, które staną się zastrzeżone
• Spółki doradztwa podatkowego oraz organizacje zawodowe, spółdzielnie, stowarzyszenia i izby gospodarcze wpisane do rejestru
• Uczelnie, członkowie Komisji Egzaminacyjnej, organy KIDP oraz radcowie prawni, adwokaci i biegli rewidenci (zakres czynności)

Potencjalne skutki praktyczne

Podmioty niebędące podmiotami uprawnionymi muszą w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy zakończyć zawodowe wykonywanie nowo zastrzeżonych czynności, uzyskać uprawnienia albo przekazać sprawy podmiotom uprawnionym; po tym terminie grozi grzywna. Doradcy już wpisani na listę muszą uzupełnić wiedzę z nowych dziedzin w ramach obowiązkowego doskonalenia w ciągu 12 miesięcy. Doradców dotyczą też elektroniczne doręczenia, dłuższe przechowywanie dokumentacji, toga i nowe sankcje (skreślenie za zaległe składki, kara pieniężna). Kandydaci ponoszą nowy układ opłat i inny model egzaminu, a uzasadnienie wskazuje na pośredni pozytywny wpływ na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców dzięki większemu bezpieczeństwu korzystania z usług doradców.

Wejście w życie

Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r. Wybrane przepisy wchodzą później: umowy z uczelniami (art. 22 ust. 13a, 22b, 22c) oraz zmiana art. 24 ust. 5 od 1 kwietnia 2026 r., przepisy o e-⁠Doradcy (art. 24b i 24c) od 1 lipca 2026 r., a nowe zasady egzaminu stosuje się do egzaminów po 30 czerwca 2026 r. Obowiązek noszenia togi dotyczy okresu od 1 stycznia 2027 r.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 1729: 1729-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.