Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo celne oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt wprowadza obowiązkową rezerwację miejsca i terminu przybycia na wybrane drogowe przejścia graniczne dla pojazdów ciężarowych wyjeżdżających z Polski przez granicę zewnętrzną UE. Rezerwacja będzie płatna (opłata awizacyjna 20 zł) i dokonywana elektronicznie. Według uzasadnienia celem jest skrócenie czasu oczekiwania kierowców, wyeliminowanie wielogodzinnych kolejek ciężarówek, w szczególności na granicy z Ukrainą, oraz poprawa bezpieczeństwa na drogach dojazdowych. Zmiana ustawy o KAS ma charakter dostosowawczy i dodaje pobór opłaty awizacyjnej do zadań KAS i Szefa KAS.

Najważniejsze zmiany

• Wprowadzenie obowiązkowej rezerwacji miejsca i terminu przybycia na przejście graniczne dla każdego pojazdu w drogowym ruchu towarowym na kierunku wywozowym, przez wybrane przejścia na granicy zewnętrznej (art. 15a ust. 1); lista przejść z obowiązkiem rezerwacji zostanie określona w akcie wykonawczym (art. 15g ust. 1).
• Wyłączenia z obowiązku rezerwacji: względy ochrony porządku publicznego, bezpieczeństwa państwa lub zdrowia publicznego oraz pojazdy Sił Zbrojnych RP i wskazanych sił sojuszniczych (art. 15a ust. 2).
• Rezerwacji dokonuje się przez system teleinformatyczny (PUESC albo dedykowana aplikacja mobilna, art. 15b); może jej dokonać kierowca we własnym imieniu albo podmiot zarejestrowany na PUESC przez swego przedstawiciela (art. 15c). Dostęp do aplikacji ma być bezpłatny.
• Trzy rodzaje rezerwacji, określone w przepisach wykonawczych (art. 15g ust. 2): standardowa, priorytetowa (m.in. żywe zwierzęta, towary szybko psujące się, towary niebezpieczne, pomoc humanitarna, krew) i uzupełniająca (pojazd dopisywany na ostatnim miejscu kolejki). Pojazdy są wzywane w kolejności: priorytetowe, standardowe, uzupełniające.
• Opłata awizacyjna w wysokości 20 zł (art. 15e), wnoszona wyłącznie elektronicznie przez dostawcę usług płatniczych, stanowiąca dochód budżetu państwa; bez mechanizmu waloryzacji.
• Opłata co do zasady nie podlega zwrotowi; zwrot możliwy tylko w przypadkach z art. 15f ust. 1 (m.in. nieutworzenie rezerwacji, nadpłata, niedostępność systemu, okoliczności z przepisów wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie granicy państwowej, niefunkcjonowanie przejścia). Nie ma zwrotu przy anulowaniu rezerwacji ani niestawieniu się; okres przedawnienia zwrotów wynosi 5 lat (art. 15f ust. 2 i 3).
• Wejście w życie przewidziano na 1 lutego 2027 r., a faktyczne korzystanie z rezerwacji (zajęcie miejsca w kolejce) od 1 marca 2027 r. Art. 3 projektu ustanawia limity wydatków z budżetu państwa wraz z mechanizmem korygującym z art. 50 ust. 4 ustawy o finansach publicznych.

Kogo dotyczy

• Przewoźnicy drogowi realizujący przewozy towarowe przez zewnętrzną granicę UE (zwłaszcza na kierunku wywozowym do Ukrainy)
• Kierowcy pojazdów ciężarowych
• Podmioty zarejestrowane na PUESC dokonujące rezerwacji przez przedstawiciela
• Przedsiębiorcy będący kooperantami i współpracownikami przewoźników międzynarodowych
• Krajowa Administracja Skarbowa (w tym Służba Celno-Skarbowa) i Straż Graniczna

Potencjalne skutki praktyczne

Przewoźnicy objęci obowiązkiem będą musieli zarezerwować miejsce i termin przez PUESC lub aplikację mobilną oraz wnieść 20 zł za każdą rezerwację, przy czym opłata nie jest zwracana w razie anulowania lub niestawienia się. Uzasadnienie wskazuje, że celem jest ograniczenie kosztów postojów (dzienna strata przewoźnika z tytułu przestoju pojazdu to ok. 300 EUR) i lepsze planowanie logistyki. Nieuzasadniony wybór rezerwacji priorytetowej skutkuje jej anulowaniem, a po stwierdzeniu nieprawidłowości na przejściu pojazd zostanie cofnięty poza teren przejścia. Szczegóły (lista przejść, zakres danych, tryb płatności i zwrotów) wynikną z aktów wykonawczych, których treści dokumenty nie podają.

Wejście w życie

1 lutego 2027 r.; możliwość faktycznego korzystania z rezerwacji (zajęcie miejsca w kolejce) od 1 marca 2027 r. – różnica wynika z potrzeby przetestowania systemu.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Uzasadnienie do ustawy.pdf. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.