Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt rozporządzenia Rady Ministrów dostosowuje przepisy o nakładaniu grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe do wprowadzenia mandatu zaocznego na podstawie ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 846). Zmiany obejmują pouczenia, sposób doręczenia i uiszczenia grzywny oraz formularz mandatu. Celem projektu jest dostosowanie rozporządzenia do nowej instytucji, w której sprawca nie musi stawiać się w siedzibie organu.

Najważniejsze zmiany

• Pouczenie o prawie niewyrażenia zgody na przyjęcie mandatu zaocznego i o skutkach braku zgody będzie zamieszczane na formularzu mandatu (dodawany § 5 ust. 4a pkt 1), a informacja o sposobach uiszczenia grzywny również na formularzu, bez pouczenia przed wydaniem mandatu przez funkcjonariusza (pkt 3).
• Formularz mandatu zaocznego będzie zawierał pouczenie o możliwości uiszczenia grzywny w terminie 14 dni od daty doręczenia mandatu oraz o skutkach jej nieuiszczenia w tym terminie (§ 5 ust. 4a pkt 2).
• Mandat zaoczny będzie doręczany na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, stosowanych odpowiednio w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe.
• W przypadku mandatu zaocznego nie wymaga się podpisu sprawcy na formularzu, a zgodą na jego przyjęcie jest uiszczenie grzywny w ustawowym terminie (zmiana w § 8).
• Grzywnę z mandatu zaocznego uiszcza się w sposób dotychczas przewidziany dla mandatów kredytowanych, czyli przelewem na rachunek bankowy lub wpłatą gotówki do kasy właściwego urzędu skarbowego (dodawany § 11 ust. 2), a także kartą płatniczą, jeżeli funkcjonariusz, organ lub kasa dysponują urządzeniem do autoryzacji płatności bezgotówkowych (§ 12 ust. 2).
• Dotychczasowe formularze mandatów gotówkowych (art. 138 § 1 pkt 1 k.k.s.) i kredytowanych można stosować do wyczerpania nakładów, nie dłużej niż do 31 grudnia 2028 r.; do formularza trzeba dołączyć aktualne pouczenie o rozszerzonych przesłankach uchylenia prawomocnego mandatu (art. 140 k.k.s.) oraz informację o nieobowiązywaniu pouczenia z odcinka otrzymywanego przez sprawcę.
• Doprecyzowano, że odcinek „B” formularza jest przeznaczony dla sprawcy wykroczenia skarbowego (§ 9 ust. 2), a funkcjonariusz informuje o sposobach uiszczenia grzywny tylko przy mandacie gotówkowym i kredytowanym (§ 5 ust. 4).

Kogo dotyczy

• Sprawcy wykroczeń skarbowych, w tym przedsiębiorcy, na których nakładana jest grzywna w drodze mandatu karnego
• Funkcjonariusze finansowych organów postępowania przygotowawczego uprawnieni do nakładania mandatów (pracownicy urzędów skarbowych, pracownicy i funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej)
• Urzędy skarbowe (kasy i rachunki bankowe służące do uiszczania grzywien)

Potencjalne skutki praktyczne

Dla osób ukaranych mandat zaoczny oznacza brak konieczności osobistego stawiennictwa w organie; grzywnę należy uiścić w terminie 14 dni od doręczenia, a jej zapłata jest zgodą na przyjęcie mandatu. Wszystkie pouczenia będą na formularzu, dlatego istotne jest jego uważne przeczytanie po doręczeniu. Według uzasadnienia projekt nie wpłynie na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorców, mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców.

Wejście w życie

26 grudnia 2026 r. – zgodnie z uzasadnieniem termin wynika z daty wejścia w życie przepisów wprowadzających mandat zaoczny oraz potrzeby dostosowania formularzy mandatów.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: PR2 parafa - Uzasadnienie do projektu rozporządzenia grzywny. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.