Projekt ustawy o rynku kryptoaktywów

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt ustawy ma zapewnić stosowanie rozporządzenia MiCA (UE) 2023/1114 oraz, przez zmianę ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, rozporządzenia (UE) 2023/1113. Jako cel projektu wskazano wyznaczenie KNF na organ właściwy, wyposażenie go w środki nadzorcze, sankcje administracyjne i karne oraz uregulowanie obowiązków emitentów tokenów i dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Projekt zmienia też kilkadziesiąt innych ustaw, w tym PIT, CIT i podatek od czynności cywilnoprawnych, głównie w celu dostosowania definicji (kryptoaktywa zamiast waluty wirtualnej) bez zmiany zasad opodatkowania.

Najważniejsze zmiany

• KNF zostaje organem właściwym w rozumieniu art. 93 ust. 1 rozporządzenia MiCA, z uprawnieniami m.in. do kontroli, żądania informacji, zakazu lub wstrzymania oferty publicznej (do 30 dni roboczych), zakazu świadczenia usług (do 12 miesięcy) oraz wpisu domen do rejestru domen z blokowaniem dostępu przez operatorów telekomunikacyjnych (w ciągu 48 godzin od wpisu).
• Przewidziano opłaty nadzorcze: opłaty jednorazowe do równowartości 4500 euro za zezwolenia, a także roczne wpłaty – dla dostawców usług do 0,4% średnich przychodów z 3 lat (min. równowartość 500 euro), dla emitentów tokenów do 0,5% średnich zobowiązań z tytułu tokenów (min. równowartość 500 euro).
• Wprowadzono kary pieniężne, m.in. do 5 000 000 zł (osoby fizyczne do 2 500 000 zł) za niewykonanie obowiązków związanych ze środkami nadzoru, do 22 284 000 zł (osoby fizyczne) i 66 852 000 zł lub 15% rocznego przychodu (osoby prawne) za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje, do 500 000 zł za brak powiadomienia o nabyciu znacznego pakietu oraz do 20 000 000 zł za utrudnianie kontroli.
• Wprowadzono odpowiedzialność karną (art. 117⁠–⁠127), np. grzywna do 10 000 000 zł lub kara pozbawienia wolności do 2 lat za ofertę publiczną kryptoaktywa bez wymaganego dokumentu informacyjnego, oraz grzywna do 5 000 000 zł lub do 5 lat pozbawienia wolności za świadczenie usług w zakresie kryptoaktywów bez uprawnień.
• Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów mają obowiązki krajowe: regulamin świadczenia usług, wymogi wiedzy i kompetencji personelu, przechowywanie dokumentacji przez 5 lat, odrębny rachunek pieniężny klientów, tajemnica zawodowa, a oświadczenia woli w postaci elektronicznej mają spełniać wymóg formy pisemnej, także pod rygorem nieważności.
• Ustawa AML obejmie dostawców usług w zakresie kryptoaktywów jako instytucje obowiązane (środki bezpieczeństwa finansowego przy kryptoaktywach o wartości 1000 euro lub większej), a rejestr działalności w zakresie walut wirtualnych zostanie zlikwidowany z dniem 2 lipca 2026 r.
• Podmioty świadczące usługi na dotychczasowych zasadach (w dniu 29 grudnia 2024 r. lub wpisane do rejestru walut wirtualnych) mogą działać do uzyskania zezwolenia z art. 59 ust. 1 lit. a MiCA, nie dłużej niż do 1 lipca 2026 r.; internetowe kantory walutowe mają 6 miesięcy na dostosowanie działalności albo jej zakończenie.

Kogo dotyczy

• Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów (CASP), w tym banki, firmy inwestycyjne, instytucje pieniądza elektronicznego i towarzystwa funduszy inwestycyjnych świadczące takie usługi
• Emitenci tokenów powiązanych z aktywami i tokenów będących e-⁠pieniądzem oraz oferujący i osoby ubiegające się o dopuszczenie kryptoaktywów do obrotu
• Nabywcy znacznych pakietów udziałów lub akcji emitentów tokenów i dostawców usług, akcjonariusze i udziałowcy
• Podmioty wpisane do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych oraz internetowe kantory walutowe (bezgotówkowa wymiana walut)
• Przedsiębiorcy telekomunikacyjni, dostawcy usług hostingowych, rejestry i rejestratorzy domen
• Podatnicy PIT i CIT oraz PCC dokonujący obrotu kryptoaktywami, a także klienci dostawców usług (m.in. w zakresie ochrony środków i reklamacji)

Potencjalne skutki praktyczne

Firmy z rynku kryptoaktywów będą musiały uzyskać zezwolenie (lub dokonać powiadomienia) i spełniać krajowe wymogi organizacyjne, informacyjne, kapitałowe i raportowe wobec KNF, a także ponosić opłaty i roczne wpłaty na koszty nadzoru. Wzrośnie ryzyko sankcji administracyjnych i karnych oraz blokady domen i rachunków kryptoaktywów w razie podejrzenia nadużyć. Dostawcy usług staną się instytucjami obowiązanymi na gruncie przepisów AML, a internetowe kantory walutowe będą musiały działać jako dostawcy usług płatniczych. W zakresie podatków dochodowych uzasadnienie wskazuje, że zmiany mają zachować dotychczasowe zasady opodatkowania.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 168); rejestr walut wirtualnych zostanie zlikwidowany z dniem 2 lipca 2026 r., a okresy przejściowe dla dotychczasowych usługodawców kończą się najpóźniej 1 lipca 2026 r.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 2064: 2064-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.