Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o portach i przystaniach morskich

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt zastępuje dotychczasowe zwolnienie z CIT dla podmiotów zarządzających portami i przystaniami morskimi (art. 17 ust. 1 pkt 26 ustawy o CIT) modelem powiązanym z wydatkami poniesionymi w danym roku podatkowym i limitami pomocy publicznej. Według uzasadnienia celem jest zgodność zwolnienia z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 oraz uniknięcie ryzyka zwrotu pomocy niezgodnej z prawem, w związku z dochodzeniem KE SA.38401 prowadzonym od 2013 r. Zasadnicze przepisy o zwolnieniu mają się znaleźć w nowym art. 10a ustawy o portach i przystaniach morskich, a prawidłowość zwolnienia ma potwierdzać dyrektor urzędu morskiego.

Najważniejsze zmiany

• Zwolnieniu mają podlegać dochody wydatkowane w danym roku podatkowym (art. 10a ust. 1 ustawy o portach), a nie jak dotychczas dochody przeznaczone na wskazane cele bez ograniczenia czasowego (art. 17 ust. 1f ustawy o CIT); art. 17 ust. 1 pkt 26 ustawy o CIT ma odsyłać do nowego art. 10a, a zwolnione dochody nie obejmą zysków kapitałowych.
• Zwolnienie obejmie wydatki na działalność niegospodarczą (kontrola i bezpieczeństwo ruchu morskiego, infrastruktura poza portem dostępna nieodpłatnie, ochrona przeciwpożarowa, ochrona portów) oraz na działalność gospodarczą (budowa, wymiana lub modernizacja infrastruktury portowej i dostępowej, pogłębianie, koszty planowania tych działań) w ramach limitów pomocy publicznej.
• Zakres przedmiotowy zostaje rozszerzony o budowę, wymianę lub modernizację infrastruktury zapewniającej dostęp do portów lub przystani od strony morza lub lądu; zakres podmiotowy pozostaje bez zmian, a art. 23 ust. 2 ma potwierdzić, że ze zwolnienia korzysta każdy podmiot zarządzający portem lub przystanią.
• Wysokość zwolnienia jest limitowana dopuszczalną pomocą dla danego podatnika wynikającą z rozporządzenia 651/2014; wydatki na działalność niegospodarczą wymagają wyodrębnionej ewidencji rachunkowej; szczegółowe warunki, katalog wydatków i zasady obliczania zwolnienia ma określić rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej.
• Zwolnienie działa automatycznie (bez wniosku ex ante), a poprawność potwierdza ex post dyrektor urzędu morskiego na podstawie wniosku ze sprawozdaniem z wydatków, informacjami z art. 37 ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, sprawozdaniem biegłego rewidenta i kopią zeznania rocznego; wezwanie do uzupełnienia w ciągu 30 dni, na uzupełnienie 14 dni, decyzja w ciągu 10 tygodni od końca tygodnia złożenia wniosku.
• W razie decyzji o zwrocie nienależnej pomocy dochód wraca do opodatkowania w zaliczce za miesiąc wydania decyzji (lub w zeznaniu rocznym, jeśli decyzja zapadnie w grudniu) bez powstania zaległości; odsetki liczone są od dnia udzielenia pomocy, a przedawnienie wynosi 10 lat od dnia jej udzielenia.
• Dotychczasowe zwolnienie stosuje się do dochodów uzyskanych do końca 2026 r. (lub do końca roku podatkowego rozpoczętego przed 1 stycznia 2027 r. i kończącego się po 31 grudnia 2026 r.); nowe zasady mają zastosowanie pod warunkiem rozpoczęcia prac po wejściu w życie przepisów.

Kogo dotyczy

• Podmioty zarządzające portami o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (m.in. zarządy portów Gdańsk, Gdynia, Szczecin i Świnoujście)
• Podmioty zarządzające pozostałymi portami i przystaniami morskimi powołane w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o portach (spółki i jednostki gminne)
• Dyrektorzy urzędów morskich jako organy udzielające pomocy i wydające decyzje
• Biegli rewidenci sporządzający sprawozdania z weryfikacji warunków zwolnienia
• Organy administracji skarbowej (Szef KAS, naczelnicy urzędów skarbowych) otrzymujące kopie decyzji

Potencjalne skutki praktyczne

Zwolnienie przestaje być preferencją ogólną; według uzasadnienia konieczne będzie badanie rodzaju działalności, kwalifikowalności kosztów, dostępnego limitu pomocy, kumulacji z innymi formami wsparcia oraz prawidłowości dokumentacji. Podmioty zarządzające będą musiały prowadzić wyodrębnioną ewidencję rachunkową, przygotowywać roczne wnioski wraz ze sprawozdaniem biegłego rewidenta i przechowywać dokumentację przez okres przedawnienia roszczeń (10 lat). Autor projektu wskazuje, że rozwiązanie eliminuje ryzyko zwrotu pomocy niezgodnej z prawem i zachowuje konkurencyjność portów; wpływ na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców ocenia jako brak.

Wejście w życie

1 stycznia 2027 r. (art. 4 projektu), aby zachować spójność z polskim systemem podatkowym.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 3138: 3138-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.