Projekt ustawy o rynku kryptoaktywów

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt ustawy ma zapewnić stosowanie rozporządzenia MiCA (2023/1114) oraz rozporządzenia 2023/1113 (travel rule) w Polsce. Organem właściwym ma być KNF, wyposażona w uprawnienia kontrolne, środki nadzorcze, sankcje administracyjne i opłaty nadzorcze, a nowe przestępstwa związane z kryptoaktywami mają zostać objęte przepisami karnymi. Projekt zmienia też ok. 30 innych ustaw, m.in. PIT, CIT, PCC, Prawo dewizowe, Prawo bankowe i ustawę AML, oraz likwiduje rejestr działalności w zakresie walut wirtualnych. Według uzasadnienia ma to wspierać innowacje, a jednocześnie chronić klientów i integralność rynku.

Najważniejsze zmiany

• KNF zostaje organem właściwym w rozumieniu rozporządzenia MiCA i otrzymuje m.in. uprawnienia kontrolne, żądania informacji, blokady rachunków kryptoaktywów do 96 godzin (z możliwością przedłużenia do 6 miesięcy) oraz prowadzenia rejestru domen internetowych naruszających MiCA, które przedsiębiorcy telekomunikacyjni mają blokować w ciągu 48 godzin od wpisu.
• Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów i emitenci tokenów ART i EMT mają ponosić roczne wpłaty na koszty nadzoru: dostawcy do 0,4% średnich przychodów z 3 lat (nie mniej niż równowartość 500 euro), emitenci do 0,5% średniej zobowiązań z tytułu tokenów (nie mniej niż równowartość 500 euro); opłaty za zezwolenia wyniosą do równowartości 4500 euro.
• Kary pieniężne wynoszą m.in. do 7 000 000 zł i 4 000 000 zł (art. 103), do 500 000 zł za brak powiadomienia o nabyciu znacznego pakietu, do 25 000 000 zł za utrudnianie kontroli oraz do 75 000 zł mln albo 15% rocznego przychodu za nadużycia na rynku; w art. 107 i 108 górna granica dla osób fizycznych to 30 000 000 zł.
• Wprowadzono przestępstwa zagrożone grzywną i karą pozbawienia wolności, m.in. prowadzenie działalności bez uprawnień (grzywna do 20 000 000 zł lub do 8 lat więzienia, art. 121) oraz oferta publiczna bez wymaganego dokumentu informacyjnego (grzywna do 15 000 000 zł lub do 3 lat, art. 117).
• Dla dostawców usług przewidziano obowiązki organizacyjne: regulamin świadczenia usług, kompetencje pracowników, tajemnicę zawodową, przechowywanie dokumentacji przez 5 lat od pierwszego dnia roku następującego po roku zaprzestania działalności, możliwość składania oświadczeń woli w postaci elektronicznej oraz plany naprawy i wykupu dla emitentów ART i EMT.
• W podatkach dochodowych (PIT, CIT) przeniesiono definicję waluty wirtualnej, aby zachować dotychczasowe zasady opodatkowania; ustawa o PCC zwalnia sprzedaż i zamianę kryptoaktywów w rozumieniu MiCA; w ustawie AML dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów stają się instytucjami obowiązanymi, a środki bezpieczeństwa finansowego obejmują transakcje kryptoaktywami o wartości 1000 euro lub większej.
• Przepisy przejściowe: podmioty świadczące usługi na 29 grudnia 2024 r. mogą działać na dotychczasowych zasadach do uzyskania zezwolenia, nie dłużej niż do 1 lipca 2026 r.; rejestr działalności w zakresie walut wirtualnych zostanie zlikwidowany z dniem 2 lipca 2026 r.; kantory internetowe mają 6 miesięcy na dostosowanie się do nowych wymogów Prawa dewizowego.

Kogo dotyczy

• Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów (CASP), w tym podmioty wpisane do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych
• Emitenci tokenów powiązanych z aktywami i tokenów będących e-⁠pieniądzem, oferujący i osoby ubiegające się o dopuszczenie kryptoaktywów do obrotu
• Banki, firmy inwestycyjne, instytucje pieniądza elektronicznego i inne podmioty rynku finansowego świadczące usługi w zakresie kryptoaktywów
• Nabywcy znacznych pakietów udziałów lub akcji emitentów ART i dostawców usług w zakresie kryptoaktywów
• Internetowe kantory walutowe, przedsiębiorcy telekomunikacyjni, dostawcy usług hostingowych, rejestry i rejestratorzy domen
• Podatnicy PIT i CIT osiągający przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych oraz klienci i inwestorzy rynku kryptoaktywów

Potencjalne skutki praktyczne

Firmy z rynku kryptoaktywów będą musiały uzyskać zezwolenie KNF i spełnić wymogi organizacyjne, informacyjne, dokumentacyjne i AML oraz ponosić roczne opłaty nadzorcze. Za naruszenia grożą wysokie kary administracyjne i odpowiedzialność karna, a nielegalne domeny mają być szybko blokowane, co dotyczy też przedsiębiorców telekomunikacyjnych i hostingowych. Dla podatników PIT i CIT, według uzasadnienia, zasady opodatkowania pozostają bez zmian, a zmiany mają charakter dostosowawczy. Kantory internetowe muszą w ciągu 6 miesięcy dostosować działalność do nowego modelu opartego na rachunkach płatniczych albo ją zakończyć.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 168); przepisy przejściowe wskazują daty 1 lipca 2026 r. (koniec działania na dotychczasowych zasadach) i 2 lipca 2026 r. (likwidacja rejestru walut wirtualnych).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Projekt ustawy o rynku kryptoaktywów (UC152), RM-0610-71-26.zip. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.