Projekt ustawy o zmianie ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych oraz niektórych innych ustaw

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o opodatkowaniu wyrównawczym (Ustawę GloBE), aby wdrożyć Wytyczne Administracyjne OECD/IF z czerwca 2024 r. i ze stycznia 2025 r. oraz doprecyzować przepisy, które według projektodawcy i części adresatów okazały się niewystarczająco precyzyjne. Zmiany obejmują m.in. uproszczenie jednolitego standardu rachunkowości dla QDMTT, ograniczenie wykorzystania aktywów z tytułu podatku odroczonego (DTA) z ulg i porozumień rządowych, poprawki w tymczasowej bezpiecznej przystani CBCR oraz uproszczenia sprawozdawcze. Projekt zmienia też Ordynację podatkową, Prawo bankowe i Kodeks karny skarbowy. Zgodnie z uzasadnieniem ma to zapewnić zgodność z dokumentami OECD/IF, do których odwołuje się Dyrektywa 2022/2523.

Najważniejsze zmiany

• Nowy art. 153a ma pozwolić uznać warunek jednolitego standardu rachunkowości za spełniony, gdy wszyscy podatnicy QDMTT liczą go według MSR/MSSF. Wymaga to m.in. oparcia obliczeń jednostek stosujących ustawę o rachunkowości na pakiecie konsolidacyjnym badanym przez audytora oraz tego, aby MSR/MSSF był dominującym standardem w grupie przez ostatnie 5 lat podatkowych (większość ustala się według wartości bilansowej aktywów).
• Dodawane art. 130a i 130b wyłączają z art. 130 wybrane DTA: powstałe po 30 listopada 2021 r. z pozycji wyłączonych z kwalifikowanego dochodu, z porozumień rządowych, z korekt lub wyborów w CIT, z nowo wprowadzonego CIT oraz od straty w nowym CIT. Dotychczasowy art. 130 ust. 4 zostaje uchylony i przeniesiony do art. 130a.
• Art. 130b przewiduje odstępstwo: wyłączone DTA można uwzględnić do kwoty karencji, czyli 20% sumy pierwotnie ujętych DTA przeliczonych według stawki minimalnej (15%), w okresie karencji. Dla DTA z art. 130a ust. 3 pkt 1 i 2 są to co do zasady lata 2024 i 2025, a dla DTA z nowego CIT lata 2025 i 2026. Dla DTA od straty podatkowej karencji nie przewidziano.
• Art. 130a ust. 4⁠–⁠6 wskazują, że ulgi niezależne od porozumienia rządowego (m.in. zwolnienie w Polskiej Strefie Inwestycji oraz ulgi B+R, na innowacyjnych pracowników, na prototyp i na robotyzację) nie podlegają co do zasady ograniczeniom. Wyjątkiem jest DTA powstałe w wyniku korekty deklaracji.
• Zmiany art. 3, 75, 93 i 94 oraz nowe art. 93 ust. 3⁠–⁠6 i art. 94a wprowadzają pojęcie „kwalifikowanego właściciela” i reguły alokacji dochodu i podatków dla jednostek pośredniczących, hybrydowych i CFC. Dodawany art. 85 ust. 3 określa, jak ustalać podatek odroczony przy różnicy między wartościami GloBE a bilansowymi, a w art. 2 pojawiają się definicje jednostki i transakcji sekurytyzacyjnej.
• W tymczasowej bezpiecznej przystani CBCR: art. 148 ust. 3 wyłącza mniejszościowe jednostki składowe i podgrupy z odrębnego wyboru, a art. 148 ust. 21 rozszerza zasadę „once out, always out” na objęcie IIR, UTPR lub QDMTT. Art. 150 przesuwa pierwszy rok podatkowy na pierwszy rok poza przystanią, a nowy art. 150a wprowadza uproszczone raportowanie jurysdykcyjne w GIR i zeznaniach dla lat zaczynających się nie później niż 31 grudnia 2028 r. i kończących nie później niż 30 czerwca 2030 r.
• Zmiany proceduralne i w innych ustawach: zawiadomienie z art. 128 ust. 1 składane w informacji lub na formularzu (art. 129 ust. 4⁠–⁠5), elektroniczna forma zawiadomień (art. 135a), wyłączenie wpłat na podatki wyrównawcze z automatycznego zaliczania na zaległości (art. 62 § 6 Ordynacji podatkowej), możliwość płatności z rachunku VAT (Prawo bankowe, art. 62b) oraz formuła „Kto” w art. 56f Kodeksu karnego skarbowego.

Kogo dotyczy

• Jednostki składowe grup międzynarodowych i krajowych objętych opodatkowaniem wyrównawczym (GloBE, QDMTT, UTPR)
• Polskie grupy kapitałowe, w których skonsolidowane sprawozdanie sporządza się według MSR/MSSF, a część jednostek stosuje ustawę o rachunkowości (w tym grupy z bankami)
• Grupy korzystające z ulg podatkowych, porozumień rządowych i decyzji o wsparciu (np. Polska Strefa Inwestycji), które tworzą DTA
• Podatnicy stosujący tymczasową bezpieczną przystań CBCR, w tym jednostki mniejszościowe i joint venture
• Grupy ze strukturami jednostek pośredniczących, hybrydowych, CFC i sekurytyzacyjnych
• Podmioty zobowiązane do składania informacji o opodatkowaniu wyrównawczym, zeznań i zawiadomień

Potencjalne skutki praktyczne

Dla części grup zmiany mają zmniejszyć obciążenia, bo nie trzeba będzie przestawiać systemów księgowych ani prowadzić podwójnej księgowości, a raportowanie zostanie uproszczone. Jednocześnie nowe art. 130a i 130b ograniczą wykorzystanie DTA z niektórych ulg i porozumień rządowych przy obliczaniu ETR, co przy niższym ETR może zwiększyć podatek wyrównawczy. Firmy będą musiały zweryfikować pochodzenie DTA, daty porozumień i korekt oraz dostosować wybory i zawiadomienia. Według uzasadnienia projekt nie wpłynie na warunki działania mikro-, małych i średnich przedsiębiorców.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie 1 maja 2026 r. (co wiąże się z terminem zawiadomienia o rozpoczęciu początkowego okresu działalności). Zgodnie z art. 5 projektu art. 135 i 135a, art. 148 ust. 3 i 21 oraz art. 150, 150a i 153a mają zastosowanie do lat podatkowych zaczynających się od 1 stycznia 2024 r. Przepisy art. 130a i 130b mają według uzasadnienia dotyczyć wyłącznie przyszłych lat podatkowych.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Uzasadnienie 2026-02-05.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.