Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje Ordynację podatkową oraz kilkanaście innych ustaw. Według uzasadnienia jego celem jest poprawa relacji podatników z organami podatkowymi, zwiększenie efektywności działania organów oraz doprecyzowanie wątpliwych przepisów. Najszerzej przebudowuje raportowanie schematów podatkowych (MDR) w kierunku dyrektywy DAC6, w tym likwiduje raportowanie schematów krajowych. Zmienia też zasady dotyczące nadpłat, umorzeń, doręczeń, postępowania podatkowego i tajemnicy skarbowej oraz wprowadza mandat zaoczny w kks.

Najważniejsze zmiany

• MDR: ma zostać zlikwidowane raportowanie schematów krajowych, usunięty podmiot „wspomagający” (zostają „promotor” i „korzystający”), zniesiony formularz MDR-⁠2 oraz obowiązek posiadania wewnętrznej procedury (uchylenie art. 86l i 86m), a informacja MDR-⁠3 ma być składana raz w roku, do końca czwartego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub kalendarzowego, i może być podpisana przez pełnomocnika.
• Promotorzy będący adwokatami, radcami prawnymi, doradcami podatkowymi, rzecznikami patentowymi lub osobami wskazanymi w art. 1 ust. 2 lit. a dyrektywy 98/5/WE mają być zwolnieni z raportowania MDR, ale w terminie 7 dni muszą poinformować zlecającego (korzystającego lub promotora) o jego obowiązku zgłoszenia do Szefa KAS; zwolnienie nie obejmie osób zatrudnionych, a za promotora uznaje się pracodawcę.
• Interpretacje indywidualne zostaną wyłączone w zakresie MDR; zastąpi je procedura nadawania NSP (14 dni przy nadaniu, 30 dni przy odmowie) z ochroną „nieszkodzenia” po postanowieniu o odmowie nadania NSP. Kks ma penalizować także nieterminowe złożenie MDR-⁠3 i MDR-⁠4, a uchylona zostanie penalizacja z art. 80f § 3 pkt 4 kks.
• Nadpłaty: ma zniknąć wymóg składania wniosku o stwierdzenie nadpłaty, gdy wynika ona ze skorygowanej deklaracji złożonej po terminie (uchylenie art. 75 § 3 O.p.); przy nadpłacie powyżej 10 000 zł uzasadnienie korekty będzie obowiązkowe. Doprecyzowane mają zostać terminy zwrotu podatku i jego oprocentowanie (art. 76b § 1a–1d), w tym zwrot opłaty skarbowej bez decyzji w terminie 2 miesięcy oraz oprocentowanie zwrotu akcyzy.
• Umorzenie podatku będzie możliwe przed terminem jego płatności; kwota, do której podatek może zapłacić inny podmiot niż podatnik, wzrośnie z 1000 zł do 5000 zł; limit korekty deklaracji z urzędu w czynnościach sprawdzających wzrośnie z 5000 zł do 10 000 zł.
• Wpłaty na raty, na które rozłożono podatek, będą zaliczane na ratę o najwcześniejszym terminie płatności, nawet gdy istnieją starsze zaległości spoza układu ratalnego. Art. 12 § 5 O.p. będzie dotyczył wyłącznie terminów do wykonania czynności, a nie terminu przedawnienia.
• Postępowanie podatkowe: wyznaczanie organu przez Szefa KAS i dyrektora IAS obejmie płatników (przesłanką będzie powiązanie postępowań lub kontroli), wprowadzone zostaną zdalne przesłuchania i ich utrwalanie (art. 199b), możliwość pełnomocnika dla osób niebędących stroną wzywanych do wyjaśnień, brak zażalenia na odmowę uzupełnienia lub sprostowania decyzji oraz decyzje w podatkach lokalnych bez doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania. Rozszerzony zostanie też krąg podmiotów mających dostęp do informacji objętych tajemnicą skarbową, a w kks wprowadzony mandat zaoczny z 14-⁠dniowym terminem zapłaty.

Kogo dotyczy

• Podmioty raportujące schematy podatkowe (promotorzy, korzystający, dotychczasowi „wspomagający”) oraz księgowi, banki i instytucje finansowe
• Adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi i rzecznicy patentowi
• Podatnicy i płatnicy w postępowaniach podatkowych (nadpłaty, zwroty, umorzenia, korekty deklaracji, doręczenia), w tym podatnicy podatków lokalnych
• Płatnicy opłaty skarbowej i podatku akcyzowego oraz podatnicy ubiegający się o zwrot
• Organy podatkowe, w tym samorządowe, oraz KAS, a także podmioty uzyskujące dostęp do informacji objętych tajemnicą skarbową (m.in. RPO, Rzecznik MŚP, NFZ, PANA)
• Sprawcy wykroczeń skarbowych (mandat zaoczny)

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia projekt ma pozytywnie wpłynąć na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, głównie przez zmniejszenie liczby dokumentów MDR, usunięcie krajowych schematów i obowiązku wewnętrznej procedury. Jednocześnie podmioty raportujące zyskują nowe obowiązki informacyjne (m.in. przekazywanie NSP w 5 dni roboczych, powiadamianie klienta przez prawnika w 7 dni) oraz szerszą odpowiedzialność karną skarbową za nieterminowe MDR-⁠3 i MDR-⁠4. W postępowaniach podatkowych uproszczone będą nadpłaty i umorzenia, a podatnik może zostać objęty postępowaniem prowadzonym przez organ spoza swojego województwa. Uzasadnienie wskazuje, że zmiana dotycząca umorzenia nie wpłynie negatywnie na dochody budżetu.

Wejście w życie

Zasadniczo 1 października 2026 r. Dzień po ogłoszeniu wejdą w życie: zmiana art. 60 § 1b O.p. (integracja PUESC z BLIK), zmiany w p.p.s.a. oraz zmiany w ustawie o KAS dotyczące e-⁠Urzędu Skarbowego. Mandat zaoczny wejdzie w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia. Przepisy przejściowe (art. 20⁠–⁠31) regulują m.in. interpretacje MDR, nadpłaty i obowiązki MDR, dla których termin upływa 30 października 2026 r.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 2287: 2287-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.