Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz niektórych innych ustaw

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt przyznaje organom Krajowej Administracji Skarbowej (naczelnikom urzędów celno-skarbowych) kompetencje kontrolne w zakresie Systemu Track&Trace i wprowadza sankcje za naruszenia jego obowiązków, w tym administracyjne kary pieniężne do 200 000 zł zamiast dotychczasowych kar grzywny orzekanych przez sąd. Według uzasadnienia ma to uzupełnić wdrożenie dyrektywy 2014/40/UE i zapewnić stosowanie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/574. Projekt doprecyzowuje też zasady składania wniosków o kody identyfikacyjne i ich dezaktywacji, obowiązki producentów dotyczące urządzeń do rejestrowania wyrobów oraz podnosi maksymalne opłaty za niepowtarzalne identyfikatory.

Najważniejsze zmiany

• Kontrolę obowiązków związanych z obrotem wyrobami tytoniowymi objętymi Systemem będą wykonywać naczelnicy urzędów celno-skarbowych, a w ograniczonym zakresie (sprawdzanie oznaczenia opakowań zabezpieczeniem i niepowtarzalnym identyfikatorem) także funkcjonariusze Policji i inspektorzy Inspekcji Handlowej; zmiany obejmują także ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.
• Zamiast kar grzywny orzekanych przez sąd wprowadza się administracyjne kary pieniężne nakładane decyzją naczelnika urzędu celno-skarbowego: do 6000 zł za brak aktualizacji danych lub niezgłoszenie zaprzestania działalności oraz do 200 000 zł m.in. za brak oznaczenia identyfikatorem lub zabezpieczeniem, niewykonywanie obowiązku rejestrowania w Systemie, brak wymaganych umów (z repozytorium pierwotnym, o przekazywanie urządzeń) czy niezłożenie dokumentów potwierdzających niezależność.
• Za brak kodu identyfikacyjnego podmiotu, zakładu lub maszyny przed pierwszą czynnością związaną z produkcją lub obrotem przewidziano grzywnę do 10 000 zł nakładaną w drodze mandatu karnego (zmiana Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, art. 96 § 1af).
• Wprowadza się obowiązek posiadania kodów identyfikacyjnych podmiotu, zakładu i maszyny przed pierwszą czynnością, aktualizację danych w ciągu 14 dni od zmiany, nowy kod zakładu przy zmianie jego adresu oraz dezaktywację kodów postanowieniem naczelnika urzędu celno-skarbowego, gdy podmiot nie uczestniczy w obrocie co najmniej 12 miesięcy albo dane we wniosku są niezgodne z prawdą.
• Wyroby tytoniowe w opakowaniach jednostkowych bez identyfikatora lub zabezpieczenia będą zajmowane, a naczelnik urzędu celno-skarbowego wystąpi do sądu cywilnego o przepadek na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenie; sąd ma rozpatrzyć wniosek w ciągu tygodnia, a rozprawa ma się odbyć w ciągu miesiąca. Koszty przechowywania i zniszczenia ponosi producent lub importer.
• Producent wyrobów tytoniowych będzie zobowiązany do zawierania umów z pozostałymi podmiotami w obrocie (poza operatorami pierwszych punktów detalicznych) o ciągłe zapewnianie urządzeń do rejestrowania wyrobów.
• Maksymalna opłata za 1000 identyfikatorów (plus VAT) wzrasta: elektroniczne na opakowania jednostkowe z 3,50 zł do 5,60 zł, nośnik fizyczny z 39,00 zł do 62 zł, elektroniczne na opakowania zbiorcze z 10,50 zł do 16 zł.

Kogo dotyczy

• Producenci i importerzy wyrobów tytoniowych
• Podmioty gospodarcze uczestniczące w obrocie wyrobami tytoniowymi (w tym dystrybutorzy, hurtownicy, przedsiębiorcy prowadzący magazyny i transportowi)
• Operatorzy pierwszych punktów detalicznych (sklepy, kioski, automaty do sprzedaży wyrobów tytoniowych)
• Podmiot wydający identyfikatory (Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A.), dostawcy usług repozytoriów i zabezpieczeń oraz ich podwykonawcy
• Organy Krajowej Administracji Skarbowej, Policja i Inspekcja Handlowa

Potencjalne skutki praktyczne

Przedsiębiorcy w obrocie wyrobami tytoniowymi muszą liczyć się z kontrolami w zakresie Systemu Track&Trace oraz z dotkliwszymi sankcjami nakładanymi administracyjnie, bez udziału sądu karnego. Producenci i importerzy poniosą wyższe opłaty za identyfikatory oraz koszty przechowywania i zniszczenia zajętych wyrobów, a producenci dodatkowo obowiązek ciągłego zapewniania urządzeń na podstawie umów. Podmioty już posiadające kody nie składają nowych wniosków i mogą się nimi posługiwać do ewentualnej dezaktywacji (art. 4 projektu). Uzasadnienie wskazuje, że zmiany mają dać pewność obrotu i wyeliminować wątpliwości interpretacyjne, także w sektorze MŚP.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz niektórych innych ustaw (UD276), KRM-0610-90-26.zip. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.