Projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o zdrowiu publicznym w zakresie opłaty od środków spożywczych. Według uzasadnienia jego celem jest uproszczenie poboru opłaty i usunięcie wątpliwości interpretacyjnych. Obowiązek zapłaty ma zostać powiązany z pierwszą sprzedażą napoju (a nie z wprowadzeniem na rynek krajowy) i przeniesiony na początek łańcucha dostaw, czyli na producentów, importerów, nabywców wewnątrzwspólnotowych i zamawiających. Projekt dodaje też nowe zwolnienia dla napojów z sokiem, zwrot opłaty przy eksporcie i WDT oraz zmienia trzy inne ustawy.

Najważniejsze zmiany

• Opłacie ma podlegać pierwsza sprzedaż na terytorium kraju napojów nabytych wewnątrzwspólnotowo, importowanych i wyprodukowanych w kraju; do „sprzedaży” zaliczono m.in. darowiznę (z wyjątkiem darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego na cele charytatywne), przekazanie na reklamę lub reprezentację oraz przekazanie na potrzeby osobiste.
• Obowiązek zapłaty opłaty ma ciążyć na producencie, nabywcy wewnątrzwspólnotowym, importerze i zamawiającym produkcję napoju, a nie na podmiotach sprzedających do punktów detalicznych lub prowadzących sprzedaż detaliczną; z pojęcia producenta wyłączono podmioty wytwarzające napoje w ramach usług gastronomicznych (dział 56 PKWiU).
• Definicja napoju ma opierać się na pozycjach 2009, 2101, 2106 i 2202 Nomenklatury Scalonej (CN) zamiast klas PKWiU; według uzasadnienia nie rozszerza to katalogu napojów podlegających opłacie, a coroczne zmiany CN nie będą zmieniały zasad ustalania opłaty.
• Do art. 12b ust. 2 dodano zwolnienia: pkt 8 (mieszanina wody i soku bez dodanych cukrów, substancji słodzących, kofeiny ani tauryny) oraz pkt 9 (nektary z owoców o wysokiej kwasowości z zamkniętego katalogu, o zawartości cukrów równej lub mniejszej niż 13 g na 100 ml, bez substancji słodzących, kofeiny i tauryny); rozszerzono też pkt 5 o soki warzywno-owocowe.
• Wprowadzono zwrot opłaty od napojów wyprowadzonych z kraju w ramach WDT (art. 12ia) lub eksportu (art. 12ib) na wniosek złożony w terminie 12 miesięcy od dostawy lub eksportu, przysługujący płatnikowi opłaty i pierwszemu nabywcy, z wymogiem dokumentów potwierdzających zapłatę i wywóz.
• Opłatę należną pomniejsza się o opłatę naliczoną od napojów zwróconych podmiotowi obowiązanemu (na podstawie faktury korygującej lub innych dokumentów, w informacji CUK-⁠1), a gdy to niemożliwe – można wnioskować o zwrot; wprowadzono wymóg wniosku o zwrot nadpłaty; zakres danych w CUK-⁠1 i sposób jej składania przeniesiono do rozporządzenia.
• Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej mają płacić opłatę i dodatkową opłatę od środków spożywczych (zmiana ustawy o rehabilitacji zawodowej), a odsetki od zaległych opłat będzie można regulować z rachunku VAT (zmiana Prawa bankowego).

Kogo dotyczy

• Producenci napojów (w tym przetwarzający i dokonujący rozlewu)
• Importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego napojów
• Podmioty zamawiające produkcję napojów u producenta
• Hurtownicy i sprzedawcy detaliczni napojów (zmiana kręgu płatników, zwroty opłaty przy eksporcie i WDT)
• Lokale gastronomiczne (wyłączone z pojęcia producenta; płatnik tylko przy własnym imporcie lub nabyciu wewnątrzwspólnotowym napojów)
• Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej

Potencjalne skutki praktyczne

Przedsiębiorcy, którzy dotąd nie byli płatnikami opłaty, ale znajdą się w nowym kręgu obowiązanych, będą musieli składać informacje do urzędów skarbowych. Przeniesienie obowiązku na początek łańcucha dostaw ma, według uzasadnienia, ułatwić ustalenie płatnika i kontrolę, a nowe zwroty i zwolnienia mają poprawić konkurencyjność i zachęcić do reformulacji składu napojów. Dla napojów sprzedanych przed wejściem w życie ustawy, a niewprowadzonych jeszcze na rynek, przewidziano stosowanie dotychczasowych przepisów. Dokumenty nie zawierają oszacowania skutków finansowych dla poszczególnych grup firm.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Przepisy art. 12b ust. 2 pkt 8 i 9 (nowe zwolnienia) mają być stosowane od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej ze wspólnym rynkiem lub stwierdzenia, że nie stanowią one pomocy publicznej.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 3145: 3145-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.