Projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (JST), aby do obliczenia dochodów JST na rok 2026 wykorzystać zaktualizowane dane o podatku CIT oraz zaktualizowane kwoty potrzeb oświatowych. Przedłuża też na 2026 r. parametry służące ustaleniu przeliczeniowej liczby mieszkańców. Zdaniem autorów to rozwiązania techniczne i incydentalne, które nie zmieniają metodologii ustalania dochodów JST. Ich celem jest właściwa alokacja środków i stabilność dochodów samorządów.

Najważniejsze zmiany

• Dodawany art. 80a utrzymuje na 2026 r. obszary wydatkowe JST, wartości ich wag, determinanty i współczynniki regresji z roku 2025 do ustalenia przeliczeniowej liczby mieszkańców.
• Art. 80a doprecyzowuje, że obszar „oświata i wychowanie – wychowanie przedszkolne” uwzględnia dzieci w przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez JST, osoby prawne niebędące JST oraz osoby fizyczne.
• Art. 80a ust. 2 przewiduje, że dla parametrów objętych tajemnicą statystyczną (ustawa o statystyce publicznej z 29 czerwca 1995 r.) przyjmuje się ostatnio dostępne wartości determinant, które nie były nią objęte.
• Dodawany art. 93a pkt 1 lit. a i b przyjmuje do obliczeń dane o dochodach podatników CIT za rok 2022 oraz o należnym CIT za lata 2021⁠–⁠2022, według stanu na dzień 30 czerwca 2025 r.
• Art. 93a pkt 1 lit. c–e przewiduje aktualizację kwoty kalkulacyjnej na rok 2025, uwzględnienie zaktualizowanych potrzeb oświatowych przekazanych ministrowi finansów do 31 maja 2025 r. oraz przeliczenie za rok 2025 potrzeb wyrównawczych i uzupełniających oraz korekty z tytułu zamożności.
• Art. 93a pkt 2 ustala wskaźnik do naliczenia kwoty kalkulacyjnej na 2026 r. z wykorzystaniem dochodów z CIT za 2025 r. obliczonych na podstawie zaktualizowanych danych.
• Ustawa ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia (art. 2), bez przepisów przejściowych.

Kogo dotyczy

• Jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa) – w zakresie ustalania dochodów i subwencji ogólnej na 2026 r.
• Minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz minister właściwy do spraw oświaty i wychowania – w zakresie obliczeń i przekazywania danych

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia projekt nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców ani ich praw i obowiązków wobec organów administracji i nie wpływa na działalność mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Skutki dotyczą głównie samorządów: zaktualizowane dane mają zapewnić właściwą alokację środków i ustalenie subwencji na 2026 r. w oparciu o aktualne dane. Dochody z PIT i CIT na 2026 r. nadal będą naliczane na podstawie danych podatkowych za rok 2024, a aktualizacja dotyczy roku 2025 jako podstawy ustalenia przyrostu. Uzasadnienie podaje, że JST zostaną poinformowane o kwotach dochodów na 2026 r. do 15 października 2025 r. Dokumenty nie zawierają szacunków kwotowych skutków dla poszczególnych JST.

Wejście w życie

Z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy (art. 2 projektu); konkretna data kalendarzowa nie jest podana w dokumentach.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 1824: 1824-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.