Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt zmienia przepisy o przedawnieniu zobowiązań podatkowych w Ordynacji podatkowej oraz oddziela w Kodeksie karnym skarbowym przedawnienie karalności od przedawnienia należności publicznoprawnej. Według uzasadnienia jego celem jest poprawa relacji między podatnikami a organami podatkowymi i zwiększenie efektywności działania tych organów. Projekt likwiduje zawieszenie przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego, zastępuje nieprzedawnianie się zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym zawieszeniem biegu terminu, a jednocześnie wprowadza nowe przesłanki wydłużenia terminu. Bieżący etap to wniosek Prezydenta (weto), a status projektu to archiwalny.

Najważniejsze zmiany

• Uchylenie art. 70 § 6 pkt 1, art. 70 § 7 pkt 1 i art. 70c Ordynacji podatkowej, czyli zawieszenia biegu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe; uzasadnienie wskazuje na instrumentalne wszczynanie takich postępowań, o czym informował NSA w postanowieniu sygnalizacyjnym z 14 kwietnia 2025 r. (I FSK 1078/24).
• Uchylenie art. 70 § 8 (nieprzedawnianie się zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym) i dodanie art. 70 § 7a: od wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, bieg przedawnienia nie rozpoczyna się albo ulega zawieszeniu, z limitem zawieszenia do 5 lat od wpisu lub ustanowienia zastawu.
• Nowa przesłanka zawieszenia w art. 70 § 6 pkt 7: wszczęcie lub przejęcie postępowania podatkowego w przypadku unikania opodatkowania (rozdział 2 działu IIIA, art. 119g § 1 lub 2); zawieszenie trwa nie dłużej niż 2 lata od wszczęcia lub przejęcia postępowania.
• Zmiana art. 68 § 4a: 5-⁠letni termin na doręczenie decyzji w sprawie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych liczony od końca roku następującego po roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, co wydłuża ten okres o rok.
• Nowy art. 70f: 5-⁠letni termin przedawnienia wydłuża się o 12 miesięcy, gdy podatnik skoryguje deklarację w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed jego upływem, a korekta zmniejsza podatek, wykazuje lub zwiększa zwrot albo nadwyżkę podatku naliczonego, lub wykazuje albo zwiększa stratę; kolejne takie korekty w dodatkowym roku ponownie wydłużają termin o rok.
• Doprecyzowanie art. 70 § 7 pkt 2: zawieszenie w związku ze skargą do sądu administracyjnego kończy doręczenie organowi akt sprawy (także w drodze wypożyczenia) oraz odpisu prawomocnego orzeczenia, a przy aktach elektronicznych samego odpisu orzeczenia.
• W kks uchylenie art. 44 § 2 (karalność nie przedawnia się już wraz z należnością publicznoprawną) oraz nowe art. 15 § 1a i art. 38 § 4: uiszczenie równowartości pieniężnej przedawnionej, uszczuplonej należności w trybach konsensualnych lub, fakultatywnie, na mocy orzeczenia sądu przy nadzwyczajnym obostrzeniu kary; obejmuje to tylko kwotę uszczuplonego podatku, bez odsetek i kosztów.

Kogo dotyczy

• Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, w tym osoby uzyskujące przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach lub ze źródeł nieujawnionych
• Podatnicy, których zobowiązania zabezpieczono hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym
• Podatnicy składający korekty deklaracji w ostatnich 12 miesiącach przed upływem 5-⁠letniego terminu przedawnienia
• Podatnicy objęci postępowaniem podatkowym w przypadku unikania opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej, środki ograniczające umowne korzyści)
• Sprawcy przestępstw skarbowych oraz podmioty ponoszące odpowiedzialność posiłkową
• Organy podatkowe, w tym Szef KAS, organy egzekucyjne, organy postępowania przygotowawczego i sądy

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia projekt ma pozytywnie wpłynąć na mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców, ponieważ znosi zawieszenie przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego i zastępuje nieprzedawnianie się zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem korzystniejszym rozwiązaniem. Jednocześnie przedłużenie terminów w kilku sytuacjach (korekty deklaracji, unikanie opodatkowania, przychody z nieujawnionych źródeł, zawieszenie przy hipotece lub zastawie do 5 lat) oznacza dłuższy czas, w którym organy mogą wydać decyzję lub prowadzić egzekucję. Przedawnienie zobowiązania nie będzie też przesądzać o przedawnieniu karalności przestępstwa skarbowego, a przy części trybów konsensualnych sprawca będzie musiał uiścić równowartość przedawnionej należności. Dokumenty nie zawierają oszacowania skutków finansowych.

Wejście w życie

Podstawowy termin wejścia w życie to 1 października 2026 r. Zmiany dotyczące przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy. Art. 70f Ordynacji podatkowej ma być stosowany do korekt składanych od 1 stycznia 2027 r. Przepisy przejściowe (art. 3⁠–⁠8) zachowują dotychczasowe regulacje dla części dotychczasowych spraw, m.in. dla zobowiązań powstałych przed wejściem w życie ustawy w zakresie zawieszenia z powodu postępowania karnego skarbowego, a nowa przesłanka dotycząca unikania opodatkowania obejmuje zobowiązania powstałe od dnia wejścia w życie ustawy.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 2288: 2288-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.