Projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt podwyższa stawki opłaty od środków spożywczych (tzw. opłaty cukrowej) i rozszerza katalog napojów nią objętych, w tym o wszystkie koncentraty niezależnie od postaci. Zgodnie z uzasadnieniem celem jest zwiększenie skuteczności poboru opłaty, ograniczenie dostępności ekonomicznej napojów słodzonych w związku z nadwagą i otyłością oraz zwiększenie przychodów NFZ. Projekt zawiera też zmiany porządkujące, w tym definicję koncentratu oraz przeniesienie szczegółów informacji CUK-⁠1 do rozporządzenia.

Najważniejsze zmiany

• Stała opłata za zawartość cukrów do 5 g w 100 ml lub za jakąkolwiek ilość substancji słodzących wzrasta z 0,50 zł do 0,70 zł, a opłata zmienna za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml z 0,05 zł do 0,10 zł.
• Opłata za zawartość kofeiny lub tauryny wzrasta z 0,10 zł do 1,00 zł na 1 litr napoju, a maksymalna wysokość opłaty rośnie do 1,80 zł na 1 litr napoju (obecnie dla koncentratów wskazano limit 1,20 zł za litr).
• Nowa definicja napoju i koncentratu (art. 12a ust. 4 i 5): opłatą objęte są wszystkie koncentraty w postaci płynnej, półpłynnej i stałej, także wyroby do usług żywieniowych z działu 56 PKWiU; dla koncentratów ustalono stałą opłatę 3,00 zł za litr albo kilogram, z zaokrągleniem ilości w górę do części setnych.
• Zwolnienie suplementów diety w postaci napoju (syrop/koncentrat) zostaje ograniczone do tych w opakowaniach o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 200 ml.
• Zwolnienie dla napojów z min. 20% soku i do 5 g cukru oraz dla roztworów węglowodanowo-elektrolitowych do 5 g cukru obowiązuje tylko wtedy, gdy napoje nie zawierają substancji słodzących, kofeiny ani tauryny; w przeciwnym razie opłata na zasadach ogólnych (0,70 zł stałej, 0,70 zł za substancję słodzącą, 1,00 zł za kofeinę lub taurynę).
• Szczegółowy zakres danych i sposób składania informacji CUK-⁠1 mają zostać określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych; w ustawie wskazano organy właściwe w sprawie opłaty (naczelnik urzędu skarbowego i dyrektor izby administracji skarbowej).
• Przepis przejściowy (art. 2): podwyższenie opłaty i uszczegółowienie katalogu produktów nie stosuje się do postępowań w sprawie określenia wysokości opłaty i ustalenia opłaty dodatkowej wszczętych i niezakończonych przed wejściem ustawy w życie.

Kogo dotyczy

• Podmioty obowiązane do zapłaty opłaty od środków spożywczych (wprowadzające napoje na rynek krajowy)
• Producenci i sprzedawcy napojów słodzonych, w tym napojów energetycznych
• Podmioty obracające koncentratami i syropami, w tym wyrobami do usług żywieniowych (PKWiU dział 56)
• Producenci i sprzedawcy suplementów diety w postaci napojów (syropów)
• Mikroprzedsiębiorcy oraz małe i średnie przedsiębiorstwa z branży napojowej
• Naczelnicy urzędów skarbowych i dyrektorzy izb administracji skarbowej jako organy właściwe w sprawie opłaty

Potencjalne skutki praktyczne

Uzasadnienie wprost przewiduje zwiększenie obciążeń z tytułu opłaty od środków spożywczych, wynikające z podwyżki stawek i rozszerzenia katalogu napojów. Według projektodawcy ma to skłaniać przedsiębiorstwa do reformulacji składu napojów oraz do szerszej oferty mniejszych opakowań. Firmy obracające koncentratami, suplementami diety w większych opakowaniach oraz napojami z sokiem i słodzikami mogą zostać objęte opłatą lub wyższą opłatą. Zmiany dotkną też obowiązków sprawozdawczych, bo zakres danych i sposób składania informacji CUK-⁠1 określi rozporządzenie, którego treści dokumenty nie podają.

Wejście w życie

1 stycznia 2027 r. (uzasadnienie wskazuje, że projekt przewiduje skrócone vacatio legis).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 3155: 3155-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.