Omówienie proponowanych zmian
W skrócie
Projekt nowelizuje Ordynację podatkową i kilka ustaw podatkowych, aby uprościć i odformalizować procedury. Wprowadza ogólną instytucję milczącego załatwienia sprawy (nowy rozdział 4a w dziale IV), bezdecyzyjny zwrot nadpłaty powstałej po orzeczeniu TK lub TSUE oraz bezdecyzyjny zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. Według uzasadnienia celem jest przyspieszenie zwrotów, ograniczenie skutków bezczynności organów i zmniejszenie liczby wydawanych decyzji. Projekt jest na etapie opiniowania.
Najważniejsze zmiany
- Do działu IV Ordynacji podatkowej dodawany jest rozdział 4a „Milczące załatwienie sprawy” (art. 143a–143e): w sprawie wszczętej na wniosek strony, jeśli przepis szczególny tak stanowi, brak decyzji lub postanowienia w terminie 2 miesięcy od otrzymania żądania (albo w innym terminie z przepisu szczególnego) oznacza uwzględnienie żądania w całości; do terminu nie wlicza się terminów na czynności określone w przepisach prawa podatkowego ani okresów zawieszenia postępowania.
- Organ podatkowy może przed upływem terminu odstąpić od milczącego załatwienia sprawy w drodze zawiadomienia; skutek milczącego załatwienia następuje w dniu następującym po upływie terminu (art. 143c), a do obliczania terminu stosuje się art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej.
- Strona otrzyma zaświadczenie o milczącym załatwieniu sprawy (art. 306ja, w dziale VIIIA) z możliwością zażalenia, a w aktach sprawy zamieszcza się adnotację (art. 143d); sprawy załatwione milcząco podlegają nadzwyczajnym trybom weryfikacji (rozdziały 17–19 działu IV), przy czym skutki ostateczności powstają po 7 dniach (postanowienie) albo 14 dniach (decyzja) od dnia milczącego załatwienia.
- Milczące załatwienie obejmie m.in. wnioski o zwolnienie płatnika z poboru podatku i ograniczenie poboru zaliczek (art. 22 § 2b, z wyłączeniem sytuacji wymagającej terminu wpłaty z art. 22 § 5), przedłużenie terminu zabezpieczenia (art. 33f § 3), odroczenie terminów (art. 48 § 2a), potrącenie (art. 64 § 2b), umorzenie zaległości (art. 67a § 3), wstrzymanie wykonania decyzji, zawieszenie postępowania, umorzenie postępowania, wznowienie, zwrot i umorzenie kosztów oraz wybrane wnioski w ustawach o podatku od spadków i darowizn, rolnym i o VAT (art. 111 ust. 3ab pkt 2 oraz art. 120 ust. 5).
- Nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TK lub TSUE będzie zwracana bez decyzji, gdy organ nie ma wątpliwości co do prawidłowości skorygowanej deklaracji składanej z wnioskiem (odesłanie w projektowanym art. 74 § 2 do art. 75 § 4 i 5); termin zwrotu wyniesie 30 dni od złożenia wniosku (zwrot bezdecyzyjny) albo od wydania decyzji (art. 77 § 1 pkt 4), a w razie nienależnego lub zawyżonego zwrotu w tym trybie nie będzie wszczynane postępowanie w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe w zakresie nadpłaty objętej wnioskiem.
- Zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych w sprawach niespornych, gdy wniosek jest zasadny, nastąpi bez decyzji w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.
- Do wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Kogo dotyczy
- Podatnicy, w tym przedsiębiorcy, składający wnioski w sprawach objętych milczącym załatwieniem
- Płatnicy i inkasenci (m.in. wnioski o zwolnienie z poboru podatku, odroczenie terminów)
- Podatnicy ubiegający się o zwrot nadpłaty powstałej po orzeczeniu TK lub TSUE
- Podatnicy ubiegający się o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych
- Organy podatkowe: organy KAS i samorządowe organy podatkowe
- Organizacje społeczne wnioskujące o wszczęcie postępowania lub dopuszczenie do udziału w nim
Potencjalne skutki praktyczne
Według uzasadnienia projekt nie nakłada na przedsiębiorców nowych obowiązków ani kosztów, a ma zwiększyć pewność prawną, ograniczyć skutki bezczynności organów i przyspieszyć zwroty w sprawach niespornych. Milczące załatwienie nie będzie powszechne – zadziała tylko tam, gdzie przepis szczególny lub odesłanie tak stanowi, a organ może od niego odstąpić zawiadomieniem przed upływem terminu. Strony będą mogły uzyskać zaświadczenie potwierdzające milczące załatwienie i jego datę. Dokumenty nie zawierają szacunków finansowych skutków dla budżetu.
Wejście w życie
Proponowany termin wejścia w życie: 1 kwietnia 2027 r.
Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: 22.09 Uzasadnienie do projektu ustawy. Sprawdzone przez redakcję .