Projekt ustawy o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt ustanawia mechanizm wsparcia (dopłaty) dla przedsiębiorców z sektorów energochłonnych z tytułu kosztów energii elektrycznej, udzielanego jako pomoc publiczna ze środków budżetu państwa na podstawie ram CISAF, z obowiązkiem inwestycyjnym po stronie beneficjenta. Jednocześnie zmienia ustawę o CIT, wprowadzając na lata 2027⁠-⁠2029 czasowo podwyższone stawki CIT dla największych podatników z sektora paliwowego i energetycznego. Według uzasadnienia podwyższone stawki CIT mają stanowić źródło finansowania wsparcia oraz wydatków na obronność, a wejście w życie przepisów o wsparciu jest powiązane z wejściem w życie przepisów o CIT. Projekt przewiduje też epizodyczne zwiększenie pomocy w ramach METSAF dla energii zakupionej i zużytej od 1 marca do 31 grudnia 2026 r.

Najważniejsze zmiany

• Wsparciem może być objęte zużycie energii elektrycznej w ilości nie wyższej niż 50% rocznego zużycia w okresie kwalifikowanym; wsparcie nie może przekroczyć 50% ceny RK ani skutkować ceną energii poniżej 50 EUR/MWh, jest udzielane na okres nie dłuższy niż 3 kolejne lata, do wyczerpania środków i wypłacane do 31 grudnia 2030 r.
• Beneficjent musi przeznaczyć co najmniej 50% wsparcia na inwestycje w nowe lub zmodernizowane aktywa oddane do użytkowania w ciągu 48 miesięcy od udzielenia wsparcia (w wyjątkowych przypadkach do 60 miesięcy), wnieść co najmniej 20% kosztów kwalifikowanych z własnych lub zewnętrznych źródeł oraz złożyć oświadczenie o poddaniu się egzekucji w wysokości 120% łącznej kwoty wsparcia; brak realizacji inwestycji skutkuje zwrotem pomocy.
• O wsparcie może ubiegać się przedsiębiorca, który ponad 50% przychodu osiąga z działalności o kodach PKD z załącznika nr 1 do ustawy (sektory z załącznika 1 do CEEAG wskazane w CISAF), jest wpisany do wykazu odbiorców przemysłowych i nie znajduje się w likwidacji, upadłości ani trudnej sytuacji; operatorem pomocy jest Bank Gospodarstwa Krajowego, a wnioski ocenia m.in. komisja konkursowa, gdy środki nie wystarczają na wszystkie wnioski.
• Szczegóły (wykaz inwestycji, kryteria, budżet, częstotliwość naborów) określi rządowy program pomocy na 9 lat, który Rada Ministrów ma przyjąć uchwałą w ciągu 90 dni od wejścia w życie ustawy; wypłata następuje w trzech transzach, raz w roku, na podstawie rzeczywistego zużycia z roku poprzedzającego.
• Art. 29 (METSAF): dla energii zakupionej i zużytej od 1 marca do 31 grudnia 2026 r. limit obniżenia średniej rocznej hurtowej ceny rośnie z 50% do 70% oraz zmienia się sposób kumulacji z rekompensatami ETS; dodatkowa kwota nie zwiększa obowiązku inwestycyjnego, a wnioski i wypłaty planowane są w 2027 r.
• Wsparcie nie stanowi przychodu podatkowego, a wydatek z niego sfinansowany nie jest kosztem uzyskania przychodów (także w postaci odpisów amortyzacyjnych); dopuszczono kumulację z rekompensatami pośrednich kosztów emisji, inną pomocą publiczną i de minimis w granicach limitów, z wyłączeniem podwójnego finansowania kosztów inwestycji zaliczanych do obowiązku inwestycyjnego.
• Zmiana ustawy o CIT: w latach 2027⁠-⁠2029 stawka dla wybranych podatników (w tym PGK) wyniesie 30% w pierwszym roku, 26% w drugim i 23% w trzecim; warunki obejmują m.in. przychody powyżej 50 mln euro w roku poprzednim, przynależność do grupy w rozumieniu ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym, wskazane rodzaje działalności i co najmniej 75% przychodów z tej działalności (przy udziale od 33% do 75% stawka dotyczy proporcjonalnej części podstawy), a zaliczki uproszczone będą korygowane o 57,9%, 36,8% lub minus 23,3%.

Kogo dotyczy

• Przedsiębiorcy z sektorów energochłonnych wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy (m.in. górnictwo, hutnictwo, przemysł chemiczny, produkcja szkła, ceramiki i cementu) będący odbiorcami przemysłowymi z wykazu z art. 52 ust. 4 ustawy o OZE
• Duże podmioty z sektora paliwowego i energetycznego objęte podwyższoną stawką CIT (wydobycie gazu i ropy, produkcja paliw ciekłych, obrót paliwami i ropą, przesył i dystrybucja energii elektrycznej)
• Podatkowe grupy kapitałowe obejmujące spółki z tych sektorów
• Bank Gospodarstwa Krajowego jako operator pomocy, minister właściwy do spraw gospodarki oraz komisja konkursowa

Potencjalne skutki praktyczne

Dla przedsiębiorców energochłonnych projekt oznacza możliwość obniżenia kosztów energii, ale pod warunkiem sfinansowania inwestycji (co najmniej 50% wsparcia, przy własnym wkładzie co najmniej 20% kosztów kwalifikowanych), złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji oraz poddania się kontroli i ryzyku zwrotu pomocy. Dla podmiotów objętych podwyższoną stawką CIT oznacza to wyższe obciążenie podatkowe w latach 2027⁠-⁠2029 oraz konieczność ustalania proporcji podstawy opodatkowania i dostosowania zaliczek uproszczonych. Szczegółowe kryteria, katalog inwestycji i budżet zostaną określone dopiero w rządowym programie pomocy, a według uzasadnienia projekt podlega notyfikacji w trybie art. 108 TFUE.

Wejście w życie

Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. (art. 36); przepisy o podwyższonych stawkach CIT stosuje się do przychodów (dochodów) uzyskanych od roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 r., a wejście w życie przepisów o wsparciu jest uzależnione od skutecznego wejścia w życie przepisów o CIT (art. 35).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 3159: 3159-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.