Projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 r. ze zbycia paliw ciekłych

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt wprowadza czasowy podatek od nadzwyczajnych zysków (windfall tax) ze zbycia paliw ciekłych w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2026 r. Według uzasadnienia ma on objąć nadwyżkę przychodów ponad przychody hipotetyczne, liczone według marży z 2025 r. powiększonej o 20%, przy stawce 60%. Celem projektu jest częściowe odzyskanie środków na pokrycie ubytku wpływów z VAT i akcyzy po działaniach osłonowych wprowadzonych w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie. Projekt jest kontynuacją ustawy z 3 lipca 2026 r., skierowanej przez Prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej.

Najważniejsze zmiany

• Opodatkowaniu podlegają zyski osiągnięte od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. ze zbycia paliw ciekłych; rokiem podatkowym jest ten sam okres (art. 1 i 4).
• Podstawą opodatkowania jest nadwyżka przychodów faktycznych nad hipotetycznymi, obliczanymi jako koszty faktyczne podzielone przez (1 – marża referencyjna/100%); marża referencyjna to średnia marża sprzedaży (ŚMS) z 2025 r. razy 1,2, z dolnym progiem 2,00% (art. 7).
• Stawka podatku wynosi 60% podstawy opodatkowania; dla podatników niewytwarzających paliw ciekłych podatek jest ograniczony do proporcjonalnie przypadającego na rok podatkowy dochodu podatkowego albo zysku netto (art. 8).
• Podatnikami są podmioty wytwarzające paliwa ciekłe w Polsce w procesie przerobu ropy naftowej (bez blendingu) oraz podmioty zbywające paliwa ciekłe na podstawie koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą; z zakresu wyłączono oleje opałowe (art. 2 i 5).
• Podatnicy wpłacają miesięczne zaliczki narastająco do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, a pierwsza zaliczka obejmuje okres od 1 marca do 31 października 2026 r. i ma być zapłacona w listopadzie 2026 r. (art. 9).
• Zeznanie składa się elektronicznie do 30 kwietnia 2027 r., do tego dnia trzeba też wpłacić należny podatek lub różnicę względem zaliczek; nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od złożenia zeznania (art. 9 i 10).
• Podatek od nadzwyczajnych zysków nie jest kosztem uzyskania przychodów w PIT ani w CIT (art. 11 i 12); wpływy stanowią dochód budżetu państwa (art. 3).

Kogo dotyczy

• Przedsiębiorcy wytwarzający paliwa ciekłe w instalacjach w procesie przerobu ropy naftowej
• Podmioty posiadające koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, dokonujące importu lub nabycia wspólnotowego paliw
• Podmioty, które rozpoczęły działalność objętą ustawą w dowolnym momencie między 1 marca a 31 grudnia 2026 r.
• Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy objęci zakresem ustawy, o ile spełniają kryteria podatnika
• Księgowi i działy finansowe podatników, w tym podmioty powiązane (zasada ceny rynkowej)

Potencjalne skutki praktyczne

Podatnicy będą musieli ustalić średnią marżę sprzedaży z 2025 r. oraz bieżące koszty nabycia lub wytworzenia paliw, uwzględniając m.in. wyniki na instrumentach zabezpieczających i wyłączając niezrealizowane wyceny. Obowiązek obejmuje wszystkie przychody podatnika ze zbycia paliw ciekłych, a nie tylko z paliw wytworzonych lub zaimportowanych przez niego, co według uzasadnienia ma uniknąć dodatkowych ewidencji. W praktyce oznacza to konieczność samoobliczenia podatku, wpłaty zaliczek narastająco (pierwszej w listopadzie 2026 r.) i złożenia zeznania do 30 kwietnia 2027 r. Podatku nie można zaliczyć do kosztów w PIT i CIT. Uzasadnienie nie podaje szacunków wpływów z podatku ani liczby podatników.

Wejście w życie

Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 listopada 2026 r. (art. 13), przy czym podatkiem objęte są zyski osiągnięte od 1 marca 2026 r.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 3100: 3100-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.