Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o podatku od spadków i darowizn (uPSD) w dwóch obszarach. Wprowadza możliwość przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia majątku przez najbliższą rodzinę i nabycia przedsiębiorstwa, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Przesuwa też moment powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu na uzyskanie formalnego dokumentu potwierdzającego nabycie spadku i doprecyzowuje obowiązek złożenia zeznania podatkowego. Zgodnie z uzasadnieniem celem jest poprawa sytuacji podatników i zapewnienie pewności prawnej.

Najważniejsze zmiany

• Dodanie art. 4c uPSD: terminy z art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 4b ust. 1 pkt 1 będą przywracane na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że niezachowanie terminu nastąpiło bez jego winy; stosuje się odpowiednio art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.
• Jeżeli organ wyda decyzję w sprawie podatku, a termin zostanie ostatecznie przywrócony, decyzja zostanie uchylona, a postępowanie umorzone; gdy decyzji jeszcze nie wydano, postępowanie zostanie umorzone zgodnie z art. 208 Ordynacji podatkowej.
• Zmiana art. 6 ust. 1 pkt 1 uPSD: obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstanie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (dotyczy też orzeczeń sądów państw obcych).
• Dodanie art. 6 ust. 1c uPSD: gdy nabycie spadku stwierdza inny niż sąd organ państwa obcego, wydanie przez ten organ dokumentu stwierdzającego nabycie spadku uważa się za zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia, co ma pozwolić uniknąć zmian formularzy podatkowych.
• Zmiana art. 17a ust. 1 zdanie pierwsze uPSD: zeznanie podatkowe składa się w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, w tym powstałego ponownie na podstawie art. 6 ust. 4 uPSD; zmiana jest reakcją na uchwałę NSA z 26 maja 2025 r., sygn. akt III FPS 2/25.
• Dodanie art. 17a ust. 1a uPSD: przy braku zgłoszenia w terminie zeznanie (SD-⁠3) składa się w ciągu miesiąca od upływu terminów z art. 4a i 4b, a w razie wniosku o przywrócenie terminu – w ciągu miesiąca od dnia, w którym postanowienie o odmowie przywrócenia stało się ostateczne.
• Przepisy przejściowe: art. 4c ma dotyczyć nabyć od dnia wejścia w życie ustawy, a także nabyć wcześniejszych, jeśli do tego dnia nie upłynął termin zgłoszenia; art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 1c oraz art. 17a ust. 1 stosuje się do zdarzeń i obowiązków podatkowych powstałych od dnia wejścia w życie.

Kogo dotyczy

• Członkowie najbliższej rodziny zbywcy korzystający ze zwolnienia pod warunkiem zgłoszenia nabycia (SD-⁠Z2)
• Nabywcy przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego (zgłoszenie SD-⁠ZP)
• Spadkobiercy, w tym nabywający spadek za granicą lub na podstawie dokumentów organów państw obcych
• Naczelnicy urzędów skarbowych i organy podatkowe prowadzące postępowania w sprawach podatku od spadków i darowizn

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia podatnicy, którzy z przyczyn losowych nie zgłosili nabycia w sześciomiesięcznym terminie, będą mogli uniknąć utraty zwolnienia i opodatkowania jak I grupa podatkowa. Późniejszy moment powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu wydłuża czas na złożenie zeznania, a jednocześnie wprost potwierdza obowiązek złożenia zeznania także przy ponownym powstaniu obowiązku z art. 6 ust. 4 uPSD. Gdy termin nie zostanie przywrócony lub zgłoszenie zostanie złożone po terminie, zastosowanie znajdzie miesięczny termin na zeznanie z art. 17a ust. 1a. Dokumenty nie zawierają szacunków skutków finansowych.

Wejście w życie

Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy (art. 3 projektu); dokładna data kalendarzowa nie wynika z dostarczonych dokumentów.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 1837: 1837-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.