Projekt ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt dodaje do art. 122 Ordynacji podatkowej § 2, zgodnie z którym w postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony. Według uzasadnienia celem jest wzmocnienie ochrony praw i interesów podatnika i innych stron oraz poprawa relacji z organami podatkowymi, w ramach filaru VI planu gospodarczego na 2025 r. „Polska. Rok przełomu”. Zasada ma rozszerzyć na wątpliwości faktyczne regułę in dubio pro tributario, obecnie wyrażoną w art. 2a Ordynacji podatkowej w odniesieniu do treści przepisów. Projekt przewiduje wyjątki, a według dokumentów ustawa została podpisana przez Prezydenta.

Najważniejsze zmiany

• Dodanie art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej: w postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony.
• Zasada nie obowiązuje, gdy w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób (pkt 1), gdy przepisy wymagają od strony wykazania określonych faktów (pkt 2) albo gdy sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa (pkt 3).
• Zasada nie ma zastosowania w postępowaniach wszczynanych na wniosek, np. w sprawach ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, ani wtedy, gdy strona nie współpracuje z organem i nie przedstawia dowodów będących w jej posiadaniu.
• Powołanie się na ważny interes publiczny wymaga od organu wskazania, o jaki interes chodzi, oraz udowodnienia, że jest on na tyle istotny, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień strony; wyjątki nie oznaczają rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony.
• Nowy przepis będzie stosowany także w procedurach odsyłających do art. 122, rozdziału 1 działu IV albo całego działu IV Ordynacji podatkowej, m.in. w czynnościach sprawdzających (art. 280), kontroli podatkowej (art. 292) i kontroli celno-skarbowej (art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej).
• Przepis przejściowy (art. 2 projektu): nowe przepisy stosuje się zarówno do procedur wszczynanych po wejściu w życie, jak i do procedur w toku.
• Wejście w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 3 projektu).

Kogo dotyczy

• Podatnicy i inne strony postępowań podatkowych wszczynanych z urzędu
• Mikroprzedsiębiorcy oraz mali i średni przedsiębiorcy (według uzasadnienia projekt pozytywnie wpływa na ich sytuację)
• Organy podatkowe prowadzące postępowania podatkowe
• Podmioty objęte czynnościami sprawdzającymi, kontrolą podatkową i kontrolą celno-skarbową
• Doradcy podatkowi i księgowi reprezentujący strony postępowań

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia w postępowaniach z urzędu, np. dotyczących określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego, wątpliwości faktyczne, których nie usunięto mimo wszechstronnego postępowania dowodowego, będą rozstrzygane na korzyść strony. Zasada nie zmienia reguł prowadzenia postępowania dowodowego, a strona powołująca się na okoliczności, co do których tylko ona może mieć dowody, musi je przedstawić. Nowe reguły obejmą także sprawy w toku, a w postępowaniach na wniosek (np. o ulgi w spłacie) ciężar wykazania okoliczności pozostanie na wnioskodawcy. Dokumenty nie zawierają oszacowania skutków finansowych.

Wejście w życie

Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 3 projektu); konkretna data nie została podana w dokumentach.

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Druk nr 1265: 1265-uzasadnienie.docx. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.