Projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających oraz niektórych innych ustaw

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę o funkcjonowaniu banków spółdzielczych oraz pięć innych ustaw, w tym ustawę o CIT i Prawo bankowe. Według uzasadnienia ma uporządkować przepisy dla bankowości spółdzielczej i odpowiadać na postulaty sektora zgłoszone w ramach inicjatywy deregulacyjnej. Przewiduje m.in. uchylenie przepisów o zrzeszeniu zintegrowanym, uproszczenie zmian umowy zrzeszenia, zniesienie obowiązków informacyjnych wobec KNF oraz nową formę pomocy z funduszu pomocowego (subpartycypacja i nabycie wierzytelności) wraz z regulacjami podatkowymi.

Najważniejsze zmiany

• Uchylenie przepisów o zrzeszeniu zintegrowanym (rozdział 3b); według uzasadnienia żadne takie zrzeszenie nie powstało, więc nie przewidziano przepisów przejściowych.
• Umowa zrzeszenia ma być umową wielostronną zawieraną przez bank zrzeszający i wszystkie banki zrzeszone, a jej zmiana wymaga zatwierdzenia wzoru przez KNF, po czym wiąże wszystkich uczestników, bez podpisywania aneksów z każdym bankiem.
• Banki o kapitale założycielskim co najmniej 5 mln euro mają mieć takie same możliwości działalności (w tym udziału w konsorcjach bankowych) jak banki o kapitale niższym (art. 5 ust. 5 pkt 5); zmiana art. 6 ust. 2a ma znieść konieczność każdorazowej zgody jednostki zarządzającej systemem ochrony na kredyty dla podmiotów z art. 5 ust. 5.
• Zniesienie obowiązku przekazywania na żądanie KNF informacji o kredytach, pożyczkach, gwarancjach i poręczeniach udzielonych udziałowcom banku spółdzielczego oraz obowiązku przechowywania dokumentacji przez 5 lat od ustania członkostwa (art. 79b Prawa bankowego).
• Nowa forma pomocy z funduszu pomocowego (art. 22ga): umowa o subpartycypację lub nabycie wierzytelności przez bank zrzeszający zarządzający systemem ochrony albo jednostkę zarządzającą, wyłącznie w ramach połączenia banków-uczestników systemu ochrony, w wysokości wartości nominalnej wierzytelności, za zgodą walnego zgromadzenia uczestników systemu ochrony.
• Zmiany w CIT (art. 12 ust. 4 pkt 15 lit. d, art. 12 ust. 4k, art. 15 ust. 1h pkt 7 i 8, art. 16 ust. 3ga): skutki podatkowe subpartycypacji mają być takie same jak przy umowach z funduszami inwestycyjnymi, z odroczeniem momentu powstania przychodu do daty wymagalności rat kapitałowych lub ich zapłaty.
• Przychody i koszty związane z realizacją celów funduszu pomocowego (art. 22g ust. 5-⁠7) oraz funduszu stabilizacyjnego Kasy Krajowej SKOK (art. 55 ust. 5-⁠7 ustawy o skok) mają być odnoszone bezpośrednio na te fundusze; dodano też nowy organ zrzeszenia – zgromadzenie prezesów (art. 21).

Kogo dotyczy

• Banki spółdzielcze
• Banki zrzeszające i jednostki zarządzające systemami ochrony
• Uczestnicy instytucjonalnych systemów ochrony
• Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe
• Komisja Nadzoru Finansowego
• Syndycy w postępowaniach upadłościowych banków będących stroną umowy o subpartycypację

Potencjalne skutki praktyczne

Dla banków spółdzielczych projekt oznacza mniejsze obciążenia administracyjne (brak aneksów do umów zrzeszenia, brak obowiązku raportowania i przechowywania danych o transakcjach z udziałowcami) oraz szersze instrumenty wsparcia przy połączeniach. Banki zrzeszające mają 3 miesiące od wejścia w życie na przygotowanie projektu wzoru nowej umowy zrzeszenia i przedstawienie go KNF do zatwierdzenia, a do czasu podpisania nowej umowy obowiązują dotychczasowe umowy. Zrzeszenia mają też powołać organy ustanowione ustawą w terminie wskazanym w art. 8 projektu (długość terminu nie wynika z uzasadnienia). Według uzasadnienia projekt nie wpłynie na działalność mikro-, małych i średnich przedsiębiorców.

Wejście w życie

Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 10 projektu).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Projekt ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających oraz niektórych innych ustaw (UDER59), RM-0610-204-25.zip. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.