Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt nowelizuje ustawę z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (uPSD). Wprowadza możliwość przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia majątku przez najbliższą rodzinę oraz nabycia przedsiębiorstwa, a także wiąże powstanie obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu z uzyskaniem dokumentu stwierdzającego nabycie spadku. Według uzasadnienia celem jest poprawa sytuacji podatników, pewność prawna co do terminów oraz usunięcie wątpliwości po uchwale NSA z 26 maja 2025 r., sygn. akt III FPS 2/25.

Najważniejsze zmiany

• Dodanie art. 4c uPSD: terminy z art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 4b ust. 1 pkt 1 będą przywracane na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, z odpowiednim stosowaniem art. 162 § 2 i 3 oraz art. 163 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.
• Gdy organ wyda decyzję w sprawie podatku, a termin zostanie ostatecznie przywrócony (art. 4c ust. 2), decyzja zostanie uchylona, a postępowanie umorzone; jeśli decyzji jeszcze nie wydano, postępowanie zostanie umorzone na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej.
• Zmiana art. 6 ust. 1 pkt 1 uPSD: obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstanie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (dotyczy też orzeczeń sądów państw obcych).
• Dodanie art. 6 ust. 1c uPSD: gdy nabycie spadku stwierdza inny niż sąd organ państwa obcego, wydanie przez niego dokumentu stwierdzającego nabycie spadku uznaje się za zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia, co ma pozwolić uniknąć zmian formularzy podatkowych.
• Zmiana art. 17a ust. 1 uPSD: zeznanie podatkowe składa się w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, w tym powstałego ponownie na podstawie art. 6 ust. 4 uPSD.
• Dodanie art. 17a ust. 1a uPSD: przy braku zgłoszenia w terminie (SD-⁠Z2 lub SD-⁠ZP) zeznanie SD-⁠3 składa się w ciągu miesiąca od upływu terminów z art. 4a i 4b, a przy wniosku o przywrócenie terminu – w ciągu miesiąca od dnia, w którym postanowienie o odmowie przywrócenia stało się ostateczne.
• Przepisy przejściowe: art. 4c ma dotyczyć nabyć od dnia wejścia w życie ustawy, a także nabyć wcześniejszych, jeśli do tego dnia nie upłynął termin zgłoszenia; art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 1c oraz art. 17a ust. 1 stosuje się do zdarzeń i obowiązków podatkowych powstających od dnia wejścia w życie.

Kogo dotyczy

• Członkowie najbliższej rodziny zbywcy korzystający ze zwolnienia pod warunkiem zgłoszenia nabycia (art. 4a uPSD)
• Nabywcy przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub udziału w nim w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego (art. 4b uPSD)
• Spadkobiercy podlegający podatkowi od spadków i darowizn, w tym nabywający spadek za granicą
• Naczelnicy urzędów skarbowych prowadzący postępowania w tych sprawach

Potencjalne skutki praktyczne

Podatnicy, którzy z niezawinionych przyczyn nie zgłosili nabycia w terminie, będą mogli ubiegać się o przywrócenie terminu i zachowanie zwolnienia, zamiast automatycznie tracić je na rzecz opodatkowania według I grupy podatkowej. Przesunięcie momentu powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu wydłuża według uzasadnienia czas na złożenie zeznania, bo następuje on później niż przyjęcie spadku. Doprecyzowane terminy zeznań (art. 17a ust. 1 i 1a) mają usunąć wątpliwości dotyczące sytuacji ponownego powstania obowiązku podatkowego oraz braku zgłoszenia w terminie. Uzasadnienie nie podaje szacunków kosztów ani liczby podatników objętych zmianami.

Wejście w życie

Po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (art. 3 projektu ustawy).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (UDER79), RM-0610-193-25.zip. Sprawdzone przez redakcję 23 października 2026.