Ochrona przed eksmisją na bruk w egzekucji administracyjnej, w tym moratorium zimowe

Omówienie proponowanych zmian

W skrócie

Projekt wprowadza do egzekucji administracyjnej (u.p.e.a.) minimalną ochronę przed eksmisją „na bruk” osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, wzorowaną na ochronie obowiązującej w egzekucji sądowej. Zakłada m.in. moratorium zimowe, zapewnianie tymczasowego pomieszczenia przez gminę oraz szczególną ochronę wybranych grup (np. kobiet w ciąży, małoletnich, osób z niepełnosprawnością). Celem autora jest wypełnienie luki, w której osoby eksmitowane na podstawie decyzji administracyjnej (m.in. na podstawie ustaw resortowych i infrastrukturalnych) nie mają obecnie żadnej ochrony przed bezdomnością. Zmiany obejmują także ustawę o ochronie praw lokatorów, a projekt znajduje się na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów.

Najważniejsze zmiany

• Wierzyciel ma przekazywać organowi egzekucyjnemu dodatkowe informacje (art. 26 § 1e pkt 9⁠–⁠11 u.p.e.a.): o wydaniu decyzji z powodu rażącego lub uporczywego naruszania porządku domowego bądź uciążliwego zachowania, o orzeczeniu sądu stwierdzającym przemoc domową (jeśli jest znane wierzycielowi) oraz o wypłacie odszkodowania lub uzyskaniu prawa do wniosku o zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu; obowiązek ten ma działać na każdym etapie postępowania (art. 32aa § 2).
• Wprowadzone zostaje moratorium zimowe (art. 141a u.p.e.a.): od 1 listopada do 31 marca roku następnego eksmisja będzie możliwa tylko w określonych przypadkach, a ochrona nie obejmie m.in. osób stosujących przemoc domową, wypłaconych odszkodowaniem lub zaliczką, zajmujących lokal bez tytułu prawnego ani naruszających rażąco lub uporczywie porządek domowy.
• Egzekutor ma co do zasady eksmitować do innego lokalu, do którego osobie eksmitowanej przysługuje tytuł prawny i w którym może zamieszkać (art. 144a); organ egzekucyjny zawiadamia pozostałe osoby z tytułem prawnym do tego lokalu o terminie eksmisji (art. 143a).
• Gdy brak takiego lokalu, organ egzekucyjny wnioskuje do gminy o tymczasowe pomieszczenie (art. 143b § 1), a postępowanie jest zawieszane (nowy art. 56 § 1 pkt 4a); podejmowane jest m.in. po uzyskaniu tytułu prawnego do lokalu, zapewnieniu lokalu lub pomieszczenia albo wypłacie odszkodowania lub uzyskaniu prawa do zaliczki (art. 57 § 4).
• Dla osób szczególnie chronionych (art. 143c § 1: kobieta w ciąży, małoletni, osoba niepełnosprawna lub ubezwłasnowolniona wraz z opiekunem, obłożnie chory, emeryt lub rencista spełniający kryteria pomocy społecznej, bezrobotny) postępowanie jest zawieszane (pkt 4b), a wierzyciel w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia (termin instrukcyjny) kieruje do sądu pozew o ustalenie uprawnienia do najmu socjalnego lokalu i zasądzenie odszkodowania dla właściciela.
• Gdy ochrona w postaci tymczasowego pomieszczenia lub najmu socjalnego nie przysługuje, albo osoba nie zawrze umowy najmu zapewnionego lokalu, eksmisja następuje do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych (art. 143d, art. 144b).
• W ustawie o ochronie praw lokatorów dodaje się art. 4 ust. 2aa (obowiązek gminy wskazania tymczasowego pomieszczenia także w egzekucji administracyjnej) i zmienia art. 25c; przepis przejściowy nakłada na wierzyciela obowiązek przekazania informacji w terminie 14 dni od wejścia w życie ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych.

Kogo dotyczy

• Wierzyciele w egzekucji administracyjnej, w tym organy wydające decyzje na podstawie ustaw resortowych (Policja, PSP, Siły Zbrojne i in.)
• Administracyjne organy egzekucyjne i egzekutorzy
• Gminy (zapewnianie tymczasowych pomieszczeń, najem socjalny, schronienie w placówkach)
• Podmioty realizujące inwestycje infrastrukturalne (inwestorzy) oraz sądy powszechne
• Osoby obowiązane do opróżnienia lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, ich rodziny i domownicy

Potencjalne skutki praktyczne

Według uzasadnienia projekt nie ma wpływu na działalność mikro-, małych i średnich przedsiębiorców ani na konkurencyjność gospodarki. Dla podmiotów publicznych, w tym inwestorów, oznacza nowe obowiązki informacyjne i proceduralne; uzasadnienie zaznacza, że nie tworzy nowego obowiązku zapewnienia lokalu zamiennego ponad ustawy infrastrukturalne, a eksmisja ma być sprawniejsza dzięki możliwości zawieszania i podejmowania postępowania. Uzasadnienie nie zawiera szacunków kosztów ani liczby osób objętych zmianami.

Wejście w życie

14 dni od dnia ogłoszenia ustawy (art. 4 projektu).

Omówienie przygotowane z pomocą AI na podstawie dokumentów: Projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (UD365), KRM-0610-173-26.zip.Wygenerowane automatycznie 26 października 2026; redakcja może je poprawić.